Interview Rob van Wingerden van Koninklijke BAM Groep

Interview met topman Rob van Wingerden van Koninklijke BAM GroepKoninklijke BAM Groep, voorheen ‘Bataafsche Aanneming Maatschappij van Bouw- en Betonwerken’, werd opgericht in 1869 en is met ruim twintigduizend personeelsleden het grootste bouwbedrijf van Nederland. BAM heeft duizenden projecten onder handen en een orderportefeuille van € 11,8 miljard. CEO Rob van Wingerden is dan ook vol goede moed en kijkt nadrukkelijk over het recente debacle met de zeesluis in IJmuiden heen. Het bedrijf is klaar met het nemen van zulke grote risico’s. ‘We gaan geld verdienen’, zegt hij gedecideerd.

BAM is financieel gezond, maar onze prestaties moeten beter. De bouwsector heeft zware tijden achter de rug en is laat-cyclisch. Economisch gaat het voor de wind, maar wij profiteren daarvan nog niet optimaal.’ Rob van Wingerden is een pragmatisch mens en sinds 2014 CEO van Koninklijke BAM Groep, het bedrijf waar hij al dertig jaar werkt. In die tijd heeft hij alle uithoeken van de Groep gezien. Wij spreken hem in zijn kantoor op het bedrijventerrein van Bunnik, dat goeddeels door de kantoren van BAM wordt gevormd. Jan des Bouvrie zou er wel raad mee weten, maar Van Wingerden heeft wel andere problemen dan de inrichting van zijn kantoor. Hier moet gewerkt worden. De koers van het aandeel schommelt rond de € 2,80 (24-11-2018) en dat is weleens beter geweest.

‘Wij hebben geen omzetdoelstelling, maar een duidelijke winstdoelstelling. De marges moeten beter en het risicoprofiel omlaag’

Van Wingerden nam het stokje van zijn voorganger Nico de Vries op een cruciaal moment over en moet het bedrijf omvormen en opstuwen in de vaart der volkeren. Een cultuuromslag is  onvermijdelijk. ‘BAM is een lerende onderneming,’ zegt Rob van Wingerden eufemistisch. ‘We moeten uit de problemen blijven. Daarvoor zijn ingrijpende maatregelen nodig, zowel intern als in onze bedrijfsstrategie. De markt is veranderd, risico’s worden te groot. Wij stellen ons nu minder hongerig op, we willen geen bleeders meer.’ Van Wingerden doelt op de zeesluis bij IJmuiden, die het bedrijf in een consortium met VolkerWessels bouwt. Daar ging het niet zoals men had gehoopt en dat had consequenties voor de winstverwachting en de aandelenkoers. Een ontwerpfout resulteerde in 2017 in een extra kostenpost van € 138 miljoen, waarvan € 69 miljoen op het bordje van BAM is terechtgekomen. Voor BAM resulteerde dit in een gevoelige winstwaarschuwing over 2017. Beide bouwpartners moesten halverwege 2018 elk nog eens circa € 30 miljoen afboeken.

Giftige cocktail

Interview met topman Rob van Wingerden van Koninklijke BAM Groep Van Wingerden: ‘We zijn in gesprek met Rijkswaterstaat over hoe wij in de toekomst met deze risico’s moeten omgaan. Vroeger lag het risico bij de opdrachtgever, toen ging het bij dit soort aanbestedingen alleen om de prijs. Rijkswaterstaat leverde het ontwerp en de bouwer voerde het uit. Vanuit de markt kwam toen de wens om onderscheid te kunnen maken met het ontwerp, dus niet meer alleen uitvoerend, maar de realisatie vanaf de tekentafel. Daarmee kwam ook het risico bij de markt terecht. Het was crisis, het ging economisch slecht, we hadden werk nodig en een opdracht als deze – het bouwen van de grootste zeesluis ter wereld – komt maar een keer in je leven voorbij. We waren hongerig en namen teveel risico. Dat bleek een giftige cocktail. We zijn nu terughoudender, stellen ons kieskeuriger op en wachten op afspraken met de overheid.’

Bij de bekendmaking van de halfjaarcijfers 2018 maakte operationeel directeur Erik Bax bekend dat BAM vaak ‘nee’ tegen opdrachten zegt, omdat de risico’s niet meer in verhouding staan tot de marges. Prijsstijgingen mogen immers niet worden doorberekend, terwijl de verplichtingen in een vroeg stadium worden aangegaan. Rob van Wingerden: ‘Het heeft ons genoodzaakt om de tenderprocedure aan te scherpen. We maken onderscheid in A-, B-, C- en D-projecten en beoordelen op basis van het risicoprofiel de governance. A-projecten liggen bij de voltallige raad van bestuur, B-projecten bij een lid raad van bestuur, C-projecten bij de directie van de betreffende werkmaatschappij en D-projecten bij de businessunit. Daarnaast hebben wij vijf momenten waarop we beslissen of we met een project doorgaan naar de volgende fase, de zogenoemde stage gates. Rest ons nog de mogelijkheid van een escalatieclausule, zodat je tussentijds de prijs kunt bijsturen mocht het toch tegenzitten. Deze maatregelen moeten ons meer inzicht verschaffen en grip geven op de gang van zaken. Wij hebben geen omzetdoelstelling, maar een duidelijke winstdoelstelling. De marges moeten beter en het risicoprofiel moet omlaag. Kijk wat in het Verenigd Koninkrijk is gebeurd met Carillion, een van de grootste bouwers van het land met 43.000 werknemers – failliet! De druk op de sector is te groot en niemand schiet er iets mee op. BAM bouwt wegen, woningen, kantoren, scholen, universiteiten, winkelcentra, ziekenhuizen, zeesluizen; we kunnen een hele stad neerzetten! Wat wij doen is maatschappelijk heel ingrijpend. Wij realiseren alles wat mensen nodig hebben. Wie moet dat doen als er geen grote bouwers meer zijn? Size matters! Investeren vraagt omvang. Er zijn twee opties: je bent groot en machtig of klein en gespecialiseerd. Voor zogenoemde papa en mamabedrijven is geen plaats op dit niveau.’

Digitalisering en duurzaamheid

Interview met topman Rob van Wingerden van Koninklijke BAM Groep‘De bouw innoveert en vernieuwt niet.’ Het is een stereotype dat volgens Van Wingerden meteen naar de prullenmand kan. ‘Dat is totale onzin. Als er een sector is waarin de ontwikkelingen zich razendsnel opvolgen, dan is het in de bouwwereld.’ Als voorbeeld noemt hij het BAM Experience Center in Utrecht, waar toekomstige bewoners van een door BAM te realiseren woning hun huis levensecht kunnen beleven nog voordat het is gebouwd. ‘Wij willen bouwen wat mensen willen,’ zegt Rob van Wingerden. ‘Make it before we make it is een combinatie van digitale simulatie en echte producten, die mensen inspireert en faciliteert bij het vormgeven en inrichten van hun woning. Hierdoor weten wij exact wat kopers van hun nieuwe huis verwachten, voordat wij het gaan bouwen en worden geen of nauwelijks fouten gemaakt.’ BAM investeert in deze ontwikkelingen, zet zwaar in op duurzaamheid en kijkt vol verwachting naar de overheid, die tot 2025 jaarlijks 75.000 nieuwe huizen wil gaan bouwen. Maar de procedures zijn te traag, goede locaties zijn moeilijk te vinden en de grondprijzen schieten omhoog. Schaarste drijft de woningprijzen op naar een welhaast onbetaalbaar niveau. Het baart de topman zorgen, evenals de ambitieuze doelstellingen op het gebied van duurzaamheid. ‘De overheid wil dat Nederland in 2050 klimaatneutraal is en gasloze nieuwbouw. Er moeten voor die tijd ook nog ruim zes miljoen bestaande woningen energieneutraal worden gemaakt. BAM is op het terrein van duurzaamheid heel competitief en we zien hier een enorme kans, maar er moet wel daadkracht zijn en geld om de doelstellingen te realiseren.’

Verborgen waarde

Interview met topman Rob van Wingerden van Koninklijke BAM GroepVan Wingerden legt ons uit dat aanbestedingen sinds de Aanbestedingswet 2012 niet alleen meer worden beoordeeld op basis van de kosten van de uitvoering, maar ook de toekomstige  onderhoudskosten worden meegewogen. De ‘Economisch Meest Voordelige Inschrijving’ (EMVI) was geboren. Ook hierin ziet de topman mooie kansen voor BAM. ‘Bij een Public Private Partnership (PPP) heeft de opdrachtgever de grond en een plan en wij doen de rest: bouwen, beheren en onderhouden. Daar spreek je bijvoorbeeld een maandelijkse vergoeding voor af, waardoor je voor een lange termijn bent verzekerd van inkomsten.’ We hadden het er al over: de cultuuromslag bij BAM, die inmiddels is ingezet. Medewerkers die intensief samenwerken, kennis delen, indien wenselijk projecten aan elkaar knopen. ‘Het is essentieel om de verborgen waarde van BAM te gaan benutten, met een groot deel van het potentieel is nog onvoldoende gedaan. Beschikbare kennis moet het hele bedrijf ten goede komen en mag niet bij een individu of een werkmaatschappij vast blijven zitten. Structuur en processen moeten hierop worden ingericht. We moeten
medewerkers leren en faciliteren om kennis en ervaring te delen. Daarnaast moeten we gaan denken in portfolio’s, ook dat draagt ertoe bij dat je meer grip krijgt op het totaal. BAM is een enorm bedrijf met vele geledingen, werkmaatschappijen in meerdere landen en duizenden projecten die tegelijkertijd lopen – projecten van enkele tonnen tot honderden miljoenen.’

BAM noteerde over 2017 een nettoresultaat van € 12,5 miljoen op een bruto omzet van € 6,6 miljard. Van Wingerden: ‘In verhouding tot het risico is dat natuurlijk veel te weinig. De winstmarge voor belastingen moet naar twee tot vier procent van de jaaromzet in 2020.’ Dat is nog eens een doelstelling waarmee je aan de slag kunt. De visie is er en aan daadkracht ontbreekt het niet. Tot slot: ‘Is het nog wel leuk om CEO van BAM te zijn?’ ‘Het is érg leuk om in deze tijd CEO van BAM te zijn.’

 

 

 

Meer nieuws

Meer nieuws

'Risk comes from not knowing what you're doing'

-Warren Buffett-

Klik hier voor gratis magazine

Lees meer over onze beleggingstips.

Lees meer